Skip to content
Skip to content
  1. Home
  2. /
  3. Juridische begrippen

'Mensen die bij de politie werken, zowel recherche als blauw, gebruiken onderling een ontoegankelijke mix van afkortingen, formele vaktaal­ en beroepsjargon. Ooit is dat begonnen met portoprotocol, een poging om het meeluisteren met de hulpdiensten te ontmoedigen. Tegenwoordig hebben wij een recherchewoordenboek voor straattaal nodig om criminele communicatie te kunnen begrijpen.'

Maarten Severyn over vaktaal

Achter de woorden: je weet niet wat je leest

Juridische begrippen uit de wereld van het Openbaar Ministerie

Ook de wereld van het Openbaar Ministerie kent vele afkortingen, en in een aantal gevallen staan ze voor nogal ingewikkeld juridisch jargon. Dat bevordert de communicatie tussen vakgenoten, maar is een probleem als de juridische boodschap de mensen die het aangaat niet of maar gedeeltelijk bereikt. Met deze afkortingen zal ik de geïnteresseerde lezer van Severyn & Govaert zo min mogelijk vermoeien, maar ik ga ze net als voor de andere categorieën bijhouden in een overzicht dat je hieronder kunt raadplegen. 

In dit bestand zul je de betekenis van de meeste juridische begrippen uit de wereld van het Openbaar Ministerie kunnen vinden. Vaak actueel, soms van wat langer geleden, maar altijd een poging tot verheldering. En alles op alfabetische volgorde natuurlijk…

NB.: Dit overzicht wordt regelmatig aangevuld. Heb je aanvullingen of correcties?  Heel graag, twee weten meer dan één, toch? Stuur in dat geval alsjeblieft een mailtje naar All Fiction. Dank alvast! Veel leesplezier!

Kennisbank All Fiction - Juridische begrippen

Alles | A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W Z
Er zijn 25 begrippen in deze lijst die beginnen met de letter R.
R
RAAD VAN STATE
Hoogste adviescollege van de staat dat adviseert over alle wetsontwerpen en algemene maatregelen van bestuur; de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beslist in hoogste instantie in geschillen over besluiten van overheidsorganen.
RAAD VOOR DE KINDERBESCHERMING
Orgaan van het ministerie van Veiligheid en Justitie, gevestigd in elke arrondissementshoofdplaats. De raad behartigt de belangen van minderjarigen die dat nodig hebben en adviseert de kinderrechter bijvoorbeeld bij verzoeken om ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing. De raad heeft een adviserende rol of treedt op als procespartij in zaken over gezag, omgang, ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing.
RAAD VOOR DE RECHTSPRAAK
De Raad voor de rechtspraak bestaat sinds 1 januari 2002 en vormt de schakel tussen de minister van Justitie en de gerechten. De Raad heeft als opdracht te bevorderen dat de gerechten hun rechtsprekende taak goed kunnen vervullen.
RAAD VOOR RECHTSBIJSTAND
Instantie die beslist of een rechtzoekende in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand. Zie ook: Pro-Deo-advocaat.
RAADKAMER
Het begrip raadkamer van de rechtbank verwijst naar twee betekenissen. In de eerste betekenis is het een forum waar de rechter beslissingen neemt, die slechts een deel van het proces betreffen of een voorlopig karakter hebben (zoals beslissingen over voorlopige hechtenis, in beslag genomen goederen en schadevergoedingen). Deze procedures worden gevoerd in aanwezigheid van de procespartijen (OM, verdachte en verdediging), maar zijn in het algemeen niet voor publiek toegankelijk. In de tweede betekenis wordt gedoeld op het onderling beraad dat de zittingsrechters voeren over verzoeken gedaan op de zitting en over de vraag welk vonnis gewezen gaat worden. Dit laatste raadkameroverleg is strikt besloten.
RAADSHEER
Rechter bij het gerechtshof of de Hoge Raad. Ook een vrouwelijke raadsheer wordt raadsheer genoemd, met een raadsvrouw/raadsman wordt een advocaat bedoeld.
RAADSMAN
Een raadsman is andere term voor advocaat.
RAADSVROUW
Een raadsvrouw is een vrouwelijke advocaat.
RAIO
Rechterlijk ambtenaar in opleiding.
RECHERCHEOFFICIER
Officier van justitie, deel uitmakend van de leiding van het parket, belast met het toezicht houden op de kwaliteit van en de keuzes in de opsporingsonderzoeken. De rechercheofficier is altijd een ervaren vraagbaak voor de medewerkers van het parket.
RECHTBANK
Een rechtbank is een rechtsprekend orgaan dat in eerste aanleg oordeelt over zaken zoals echtscheidingen, misdrijven, geldvorderingen, en de meeste bestuursrechtelijke geschillen. Ook wordt met het begrip rechtbank het gebouw aangeduid waarin de rechtbank zetelt.
RECHTER-COMMISSARIS
Rechter die in het strafproces op actieve wijze het gerechtelijk vooronderzoek naar één of meer strafbare feiten leidt. Hij wordt ingeschakeld bij de toepassing van bepaalde dwangmiddelen; de RC is als rechter lid van de rechtbank en wordt door het gerechtshof benoemd. Als de officier van justitie een nader onderzoek nodig acht om meer gegevens over de zaak te verzamelen, dan kan hij ingevolge art 181 WvSv een vordering instellen tot een gerechtelijk vooronderzoek bij de RC. De RC kan in het onderzoek ook bijzondere taken hebben, zoals het afnemen van een getuigenverhoor. De RC werkt op een aparte afdeling van de rechtbank, het kabinet rechter-commissaris. Omdat hij al in de voorfase bij strafzaken betrokken is heeft de wetgever verboden dat de RC die beslissingen heeft genomen in het gerechtelijk vooronderzoek ook de rechter of één van de rechters is die het eindoordeel geeft in een strafzaak. Ook wel RC.
RECHTERLIJKE MACHT
Verzamelterm voor de rechters en officieren van justitie. De rechters worden tot de zittende magistratuur gerekend en de officieren van justitie tot de staande magistratuur. De rechter blijft zitten tijdens de zitting, de officier van justitie voert staande het woord.
RECHTSBIJSTAND
Gefinancierde rechtshulp.
RECHTSSTAAT
In een rechtsstaat is het recht het hoogste gezag. Iedereen, óók de overheid, moet zich aan de wet houden.
RECHTSZEKERHEID
Weten waar je in het recht aan toe bent. Het tegenovergestelde heet willekeur.
RECIDIVE
Officiële term voor het herhalen van strafbaar gedrag.
RECLASSERING
Instelling die het herintreden in de maatschappij van veroordeelden wil bevorderen. Geeft ook voorlichting aan de rechter over de persoon van de verdachte.
REDENEN VAN WETENSCHAP
Term uit het Wetboek van Strafvordering: hoe ben je aan je informatie gekomen? Gezien, gehoord, gelezen? Anderszins?
REGIEZITTING
Een regiezitting is een zitting zónder inhoudelijke behandeling. Regiezittingen worden gehouden bij grote en complexe strafzaken. Tijdens deze zitting bespreekt de rechter met het Openbaar Ministerie en de verdediging de stand van zaken in het onderzoek en de verdere planning van de zaak.
REPLIEK
Het antwoord van de Officier van Justitie op het pleidooi van de raadsman of -vrouw.
REQUIREREN
Het ter zitting eisen van een straf of maatregel door de officier van justitie.
REQUISITOIR
De officier van justitie komt op een strafzitting minstens twee keer aan het woord: aan het begin om te vertellen waarvan de verdachte wordt beschuldigd (de aanklacht, officieel tenlastelegging) en later nog eens, als de rechter alles met de verdachte heeft doorgenomen. Dan zet de OvJ de feiten op een rij, geeft hij zijn mening over het bewijs en eist op grond daarvan een bepaalde straf. Daarvoor moet de officier een paar belangrijke vragen beantwoorden. Is bewezen dat de verdachte het feit heeft gepleegd? Is dat strafbaar volgens de wet? En is de verdachte strafbaar? De officier kan de rechter alleen vragen een straf (of maatregel) op te leggen als hij vindt dat het bewijs wettig én overtuigend is; als het aan wettelijke eisen voldoet en de officier overtuigd is van de schuld van de verdachte. Wanneer dat niet het geval is zal hij vrijspraak vragen.
RESSORT
Ander woord voor rechtsgebied. Nederland is verdeeld in vier ressorten, die vervolgens weer zijn onderverdeeld in elf arrondissementen. Elk ressort heeft een eigen gerechtshof. Zie ook: Gerechtshof en Arrondissement.
RESSORTSPARKET
Als een veroordeelde of een officier van justitie het niet eens is met het vonnis van de rechtbank, kan hij in hoger beroep gaan bij een van de vier gerechtshoven. De belangrijkste taak van het Ressortsparket is het behandelen van strafzaken in hoger beroep. Het Ressortsparket behandelt de zaak helemaal opnieuw. Ook kan in de hogerberoepsprocedure nieuw onderzoek worden gedaan en kunnen nieuwe getuigen of deskundigen worden gehoord. Uiteindelijk doet het gerechtshof een nieuwe uitspraak in de vorm van een arrest.
Aan de gerechtshoven is een vestiging van het Ressortsparket gekoppeld. Het Ressortsparket is een landelijke organisatie met vier vestigingen in Nederland: Amsterdam, Arnhem-Leeuwarden, Den Haag en ’s-Hertogenbosch. Aan het hoofd van het Ressortsparket staat de landelijk hoofdadvocaat-generaal. Aan het hoofd van elke vestiging staat een hoofdadvocaat-generaal. Vertegenwoordigers van het Ressortsparket die optreden in de rechtszaal zijn geen officier van justitie maar advocaat-generaal.