Officier van justitie: wat doet een OvJ?

Wat betekent de term officier van justitie (OvJ) en wat doet een OvJ precies? In dit artikel leg ik uit wat een OvJ is, wat zij1In dit geval schrijf ik bewust ‘zij’ in plaats van ‘hij’: anno 2021 is in Nederland meer dan 60% van de officieren van justitie een vrouw.doet en welke bevoegdheden een OvJ heeft. Verderop in dit artikel ga ik nader in op hoe je Officier van Justitie kunt worden en hoe je in beroep gaat tegen een beslissing van een OvJ.

Wat betekent de term OvJ?

Een OvJ is een algemeen opsporingsambtenaar. Zij vertegenwoordigt de organisatie die verantwoordelijk is voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten: het Openbaar Ministerie.

Wat doet een OvJ?

Een OvJ spoort op, vervolgt en klaagt aan.

Opsporen

De OvJ vertegenwoordigt het Openbaar Ministerie (OM). Het OM is de enige instantie in Nederland die verdachten voor de strafrechter kan brengen. Het zorgt ervoor dat strafbare feiten worden opgespoord, vervolgd en dat de opgelegde straffen ten uitvoer worden gelegd. In dat proces wordt samengewerkt met politie en andere opsporingsdiensten. De OvJ geeft bij zware misdrijven tijdens het opsporingsonderzoek leiding aan de recherche. Zij laat bewijsmateriaal onderzoeken, betrokken partijen ondervragen en dient zich daarbij zorgvuldig te houden aan de geldende regels. Zo moet zij ondermeer toestemming vragen aan de rechter-commissaris (RC) voor het afluisteren van de telefoon van een verdachte of het doorzoeken van een woning.

In Nederland mag alleen de overheid straffen uitdelen. Iemand wordt alleen gestraft als schuld aan een strafbaar feit vaststaat. Daarvoor is onderzoek en onafhankelijke rechtspraak nodig. Verdachten, slachtoffers en samenleving moeten erop kunnen vertrouwen dat ze goed worden vertegenwoordigd in het strafproces. De straf moet ook in relatie staan tot het strafbare feit en recht doen aan de getroffenen. Het werk van het OM zorgt ervoor dat daders een passende straf krijgen, dat slachtoffers en nabestaanden het gevoel hebben dat er iemand naast hen staat, en dat de samenleving voelt dat het recht bij het OM in goede handen is.
Bron: Rijksoverheid

Vordering van de officier van justitie

De OvJ kan in verband met de opsporing van een strafbaar feit eisen dat de RC onderzoek verricht. Dat wordt vorderen genoemd. Zij geeft daarbij een omschrijving van het feit, het door haar gewenste onderzoek en de naam van de verdachte (indien bekend). De RC deelt zijn besluit inclusief de reden daarvoor mee aan de verdachte (indien bekend), tenzij het belang van het onderzoek zich daartegen verzet.

De leiding van het OM berust bij het College van Procureurs-Generaal (ook wel ‘het College’) in Den Haag. Politiek verantwoordelijke is de minister van Justitie en Veiligheid. Samen met het College bepaalt deze minister de prioriteiten in de opsporing en vervolging.

Het College van Procureurs-Generaal bepaalt het landelijke opsporings- en vervolgingsbeleid van het OM. Het ziet erop toe dat er bij de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde sprake is van samenhang, consistentie en kwaliteit. Anno 2021 bestaat het College uit Gerrit van der Burg (voorzitter), Theo Hofstee, Rinus Otte en Marjolein ten Kroode. De ambtelijke staf van het College heet het Parket-Generaal.
Bron: Openbaar Ministerie

Voorgeleiding aan de officier van justitie

Als je door de politie wordt aangehouden voor een strafbaar feit, vastgehouden voor onderzoek en inverzekering gesteld (maximaal 72 uur) zijn er drie mogelijkheden: de politie houdt je nog maximaal 3 dagen langer vast op het politiebureau, laat je vrij of geleid je voor aan de OvJ.

Als je wordt voorgeleid aan de OvJ, heeft zij jouw politiedossier al ontvangen en kent zij de feiten. Na deze voorgeleiding zijn er 2 mogelijkheden:

  • De OvJ vindt het niet nodig dat je nog langer vast blijft zitten. Je komt dan vrij. Als de OvJ besloten heeft je te vervolgen, krijg je een dagvaarding mee waarin staat wanneer jouw zaak voor de rechter komt.
  • De OvJ vindt dat je nog langer vast moet blijven zitten. Zij vraagt de rechter-commissaris om een bevel tot bewaring af te geven. Daarmee begint je voorlopige hechtenis.

Voorlopige hechtenis

Bij voorlopige hechtenis (gevangenhouding) ga je naar een huis van bewaring. Mogelijk ga je voor verhoor weer terug naar het politiebureau. Bewaring duurt maximaal 14 dagen. Verlenging is niet mogelijk. Wanneer de OvJ je langer wil vasthouden dan moet zij de rechtbank om een bevel tot gevangenhouding vragen. De raadkamer van de rechtbank (3 rechters) beoordeelt dit verzoek. Een dergelijk bevel geldt voor maximaal 90 dagen.

Vervolgen

De OvJ kan voor lichte strafbare feiten zelfstandig een straf opleggen zónder dat daar een rechter bij betrokken is. Dit heet een OM-strafbeschikking. Zo’n straf is altijd onvoorwaardelijk. Het gaat in zo’n geval nooit om een gevangenisstraf (die mag alleen de rechter opleggen), maar bijvoorbeeld om:

  • Het opleggen van een schadevergoeding of geldboete.
  • Een rijverbod van maximaal 6 maanden.
  • Een taakstraf van onbetaald werk (maximaal 180 uur).
  • Een verblijfsverbod voor een bepaalde tijd en plaats, denk aan een stadion- of straatverbod.
  • Een inbeslagname van goederen, zoals drugs, gestolen goederen of inbrekersgereedschap.

Seponeren

De OvJ kan besluiten om een zaak niet in behandeling te nemen of niet verder te vervolgen (‘seponeren’) en daarom niet aan den rechter voor te leggen. Een reden hiervoor kan zijn dat de politie te weinig bewijs tegen de verdachte heeft gevonden. Dat heet een technisch sepot. Vindt de OvJ dat een veroordeling door een rechter technisch haalbaar is, maar wil zij om andere redenen toch niet verder gaan met de strafzaak, dan volgt er een beleidssepot. Soms zijn er voorwaarden verbonden aan een sepot. De verdachte moet zich dan aan een aantal afspraken houden. Wanneer de verdachte zich niet aan deze afspraken houdt kan hij of zij alsnog worden vervolgd.

Dwangmiddelen

De OvJ kan uiteenlopende dwangmiddelen toepassen, net als de politie. Denk aan iemand staande houden, fouilleren, aanhouden en meenemen naar het politiebureau voor verhoor (‘arresteren‘). De OvJ bepaalt zélf of ze een zaak aan de rechter wil voorleggen of niet, dat heet het ‘opportuniteitsbeginsel‘. Het OM kan in zo’n geval van vervolging afzien ‘op grond van het algemeen belang’. Zij moet ervoor zorgen dat uitspraken van de strafrechter worden uitgevoerd en kan de politie opdragen om mensen die nog een celstraf moeten uitzitten aan te houden. De OvJ heeft een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid: zij bepaalt of een verdachte moet worden vervolgd of niet en ze hoort zich dan ook aan strenge wetsregels te houden. De RC houdt toezicht op strafrechtelijke onderzoeken door het OM en controleert permanent of de OvJ de regels wel goed toepast.

Hoe verloopt de zitting van een strafzaak?

Bij verdenking van het plegen van een ernstig misdrijf wordt de verdachte door de OvJ gedagvaard om zich voor de strafrechter te verantwoorden. In de rechtszaal treedt de OvJ op als aanklager, in zwarte toga met witte bef.

Ook rechters, griffiers en raadslieden dragen tijdens een rechtszaak over hun kleding een zwarte toga en een witte bef. Zij doen dat om duidelijk te maken dat zij niet als privépersoon beslissen, maar als vertegenwoordigers van het recht. Het doet er niet toe of de rechter een man is of een vrouw, katholiek of moslim. Zwart staat in dit geval voor afwijzing van ijdelheid, wit voor neutraliteit. De opponenten in de rechtszaal zijn elkaars gelijken en gelijke behandeling wordt gewaarborgd. De verdachte heeft te maken met de rechtsprekende macht als geheel.
Bron: De Rechtspraak

Requisitoir

De OvJ vertelt aan het begin van de zitting waarvoor de verdachte terecht staat, de ‘tenlastelegging‘. Hierna ondervraagt de rechter de verdachte en eventuele getuigen. Vervolgens krijgen de officier en de advocaat van de verdachte de gelegenheid om vragen te stellen. Daarna houdt de OvJ een betoog waarin zij de rechter vertelt wat ze van de zaak vindt en welke straf hij eist, het ‘requisitoir‘. Dat kan een geldboete zijn, een taakstraf of een celstraf. Naast straffen kunnen ook aanvullende maatregelen worden gevorderd, zoals tbs. De rechter kan die eis volgen, of er van afwijken, zowel naar boven als beneden.

Terbeschikkingstelling, afgekort tbs (voor 1988 heette het ‘terbeschikkingstelling van de regering’, afgekort tbr), is in het Nederlandse strafrecht een beveiligingsmaatregel die de rechter kan opleggen aan een verdachte van een misdrijf, waar minimaal vier jaar gevangenisstraf op staat, zoals bedreiging met geweld en stalking. Voorwaarde is dat de rechter ervan overtuigd is dat de verdachte ten tijde van het delict leed aan een persoonlijkheidsstoornis, psychose of verstandelijke beperking. De maatregel is bedoeld om de samenleving te beschermen vanwege de kans op herhaling. Van de tbs-veroordeelden is ongeveer 9 op de 10 een man. De gemiddelde leeftijd ligt rond de 44 jaar, ongeveer 1 op de 3 heeft een psychotische stoornis, 2 op de 3 hebben een persoonlijkheidsstoornis
Bron: Tbs Nederland

Staande magistratuur

Als de OvJ in de rechtszaal het woord voert, staat zij altijd. De rechter, die recht tegenover de verdachte zit, blijft altijd zitten. Om die reden worden leden van het OvJ ook wel de staande magistratuur genoemd. De rechters maken deel uit van de zittende magistratuur. Magistratuur is een duur woord voor de rechterlijke macht waarmee alle rechters en officieren van justitie bedoeld worden. Een OvJ zit in de rechtszaal, vanuit de verdachte gezien, links van de rechter. De tafel van de officier staat altijd los van de tafel van de rechter, er zit altijd een kleine ruimte tussen. Dit symboliseert de scheiding van de rechterlijke en uitvoerende macht.

Hoger beroep

Het OM wordt in hoger beroep voor een gerechtshof niet vertegenwoordigd door een OvJ, maar door een advocaat-generaal. Hun rol en functie zijn vergelijkbaar. Bij de Hoge Raad, de hoogste rechtsprekende instantie in Nederland, wordt de functie van officier vervuld door een advocaat-generaal of een procureur-generaal. Zowel  bij een Gerechtshof als bij de Hoge Raad worden de rechters raadsheren genoemd, ongeacht of het een man of een vrouw is. De Hoge Raad kent de afgelopen jaren een steeds evenwichtiger man-vrouwverhouding (2019: 13 vrouwen en 20 mannen). De Raad streeft ernaar die verhouding de komende jaren nog evenwichtiger te maken en vrouwelijke functionarissen in de rechtspraak en in wetteksten ook als zodanig aan te duiden. Overwogen wordt om voor de een vrouwelijke raadsheer de term ‘raadsdame’ te gaan gebruiken.

Wat doet een OvJ: de tien belangrijkste taken en verantwoordelijkheden

  • leiding geven aan de recherche tijdens het vooronderzoek van de politie naar zware misdrijven
  • strategische besluiten nemen namens het Openbaar Ministerie
  • bewijsmateriaal analyseren, verwoorden en op zitting aanbrengen
  • overtuigend argumenteren, tijdens het vooronderzoek en op zitting
  • verdachten, getuigen en deskundigen op zitting ondervragen
  • wetten en ongeschreven rechtsbronnen interpreteren
  • advies geven op basis van eerder gedane rechterlijke uitspraken
  • strategische onderhandelingen voeren tijdens strafzaken
  • vertrouwelijkheid in acht nemen
  • juridische vaktaal zoveel mogelijk vermijden en begrijpelijke, klare taal spreken

De rol van de Officier van Justitie

De rol van de Officier van Justitie

Aanspreektitel OvJ

Je kunt een OvJ gewoon aanspreken met ‘mevrouw’ of ‘meneer’ of ‘mevrouw of meneer de officier’. Een rechter spreek je aan met ‘mevrouw’ of ‘meneer’ of ‘mevrouw of meneer de rechter’. In de meervoudige kamer zijn er drie rechters, dan spreekt men de voorzitter aan met meneer of mevrouw de voorzitter. Een rechter in kort geding wordt op zitting meneer of mevrouw de president genoemd. Handen geven is niet gebruikelijk in de rechtszaal. Er wordt van je verwacht dat je je beleefd gedraagt en pas wat zegt als je iets gevraagd wordt.

Wie is de OvJ?

De OvJ treedt namens het OM op als strafeiser in rechtszaken en geeft leiding aan het opsporingsonderzoek door de politie. Zij beslist wat er met een zaak gebeurt: zij legt de zaak voor aan de rechter die beslist welke straf de verdachte krijgt, zij bepaalt zelf de straf óf de verdachte wordt niet verder vervolgd (sepot). In Nederland werken anno 2021 ruim 900 officieren van justitie, meer dan 60% van die officieren is een vrouw.

Waar werkt de OvJ?

Arrondissement
In Nederland zijn 19 arrondissementen. Elk arrondissement heeft een rechtbank en een eigen kantoor voor het OM, het arrondissementsparket. Op elk parket werkt een aantal officieren van justitie. Zij vertegenwoordigen het OM bij de rechtbank. Aan het hoofd van dit parket staat de hoofdOvJ. Op elk parket werken parketsecretarissen en administratief medewerkers om de officieren van justitie te ondersteunen.

Regio
De arrondissementsparketten werken samen in 11 regio’s: Groningen, Leeuwarden-Assen, Zwolle-Almelo, Arnhem-Zutphen, Utrecht, Amsterdam, Haarlem-Alkmaar, Den Haag, Rotterdam-Dordrecht, Breda-Middelburg, Den Bosch, Maastricht-Roermond.

Ressort
Een aantal samenwerkende arrondissementen en regio’s vormt een grotere regio, een ressort. Elk ressort heeft een gerechtshof en een eigen parket. In Nederland zijn 5 ressorten-gerechtshoven: Leeuwarden, Arnhem, Amsterdam, Den Haag en Den Bosch. Het ressortsparket behandelt zaken in hoger beroep. Bij het gerechtshof wordt de vertegenwoordiger van het OM advocaat-generaal genoemd (AG). Aan het hoofd van elk ressortsparket staat een hoofdadvocaat-generaal.

Hoge Raad

De hoogste rechterlijke instantie in Nederland is de Hoge Raad in Den Haag. Ook aan de Hoge Raad is een parket verbonden. Aan het hoofd van dit parket staat de procureur-generaal (PG). Het OM heeft bij de Hoge Raad een andere functie als bij het gerechtshof of bij de rechtbank. Het adviseert de Raad over de vraag wat er met de strafzaak moet gebeuren. Het parket bij de Hoge Raad valt níet onder de leiding van het OM (college van procureurs-generaal) en is onafhankelijk van de minister van justitie.

Landelijk Parket en Functioneel Parket

Er bestaan nog twee speciale parketten: het Landelijk Parket in Rotterdam en het Functioneel Parket in Den Haag.

Landelijk Parket
Het Landelijk Parket (LP) bestrijdt (inter)nationaal georganiseerde en ondermijnende criminaliteit als mensenhandel, terrorisme, drugshandel, witwassen van misdaadgeld, kinderporno en cybercrime. Het LP werkt nauw samen met de Landelijke Eenheid van de Nationale Politie, de Koninklijke Marechaussee, de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst en verschillende andere bijzondere opsporingsdiensten, zoals de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD), de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Inspectie SZW) en de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Bij het LP werken ruim honderdveertig officieren.

Functioneel Parket
Het Functioneel Parket (FP) is een specialistisch, landelijk opererend onderdeel van het OM dat zich toelegt op de bestrijding van complexe fraude en milieucriminaliteit en het afwikkelen van complexe ontnemingszaken. Bij het uitvoeren van deze taken is het FP verantwoordelijk voor de opsporing en vervolging in strafzaken waarin een van de bijzondere opsporingsdiensten het opsporingsonderzoek doet. Het FP heeft vestigingen in Zwolle, Amsterdam, Den Bosch, Rotterdam en Leeuwarden. De parketleiding zit in Amsterdam. Bij het FP werken ruim honderd officieren.

Verschil tussen rechter en OvJ

De rechter en de OvJ spelen in het strafproces allebei een belangrijke rol, maar vanuit een onderscheiden positie en een verschillende verantwoordelijkheid. Allebei zijn ze jurist, maar terwijl de OvJ namens het OM optreedt als aanklager, is de rechter deel van de rechterlijke macht: hij overweegt en beoordeelt. De OvJ wil vervolgen, de rechter controleert of hij gelijk heeft. Het verschil ontstaat bij twijfel. Volgens de OvJ blijf je dan strafbaar, de rechter spreekt je in zo’n geval vrij. Onafhankelijke rechterlijke toetsing is daarom een groot goed en een belangrijke peiler onder ons democratische rechtsstelsel.

Hoe word je OvJ?

Er bestaan drie manieren om OvJ te worden: de officiële opleiding voor OvJ, een intern OM-traject en een route voor juristen buiten het OM.

OIO (OvJ in opleiding)

De opleiding tot OvJ heet OIO (Officier-in-opleiding) en duurt minimaal 1,5 tot maximaal 4 jaar. De opleiding voor assistent-OvJ is in principe maximaal een jaar. Gedurende een groot deel van de opleiding ben je – onder begeleiding – zelfstandig werkzaam als OvJ of als assistent-OvJ. De senior-OvJ in Severyn & Govaert , Lydia Govaert is nog opgeleid in het oude systeem, als RAIO (Rechtelijk Ambtenaar in Opleiding). Naast een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) zijn de functie-eisen: de Nederlandse nationaliteit; een voltooide studie Nederlands Recht; ruime en aantoonbare kennis van het straf(proces)recht; minimaal 6 jaar ruime relevante juridische werkervaring, waarvan twee jaar buiten de rechterlijke organisatie en een aantoonbaar academisch werk- en denkniveau.

Intern OM-traject voor juristen

Er bestaat een intern traject voor juristen die al binnen het OM werkzaam zijn. Je wordt dan OvJ enkelvoudige zittingen. Hiervoor moet je een studie Nederlands Recht hebben afgerond en minimaal vier jaar juridische ervaring op hebben gedaan in de rechtspraktijk als senior parketsecretaris of gerechtssecretaris, juridisch stafmedewerker of specialistisch beleidsmedewerker.

Route voor ‘buitenstaanders | zij-instromers’

Er bestaat ook een traject voor ‘buitenstaanders | zij-instromers’ van buiten het OM. Hiervoor moet je de Nederlandse nationaliteit bezitten, afgestudeerd zijn in het Nederlands recht en je moet minstens zes jaar juridische werkervaring hebben.

Wat voor persoonlijkheid heeft een OvJ?

Vanwege de dynamiek en hectiek van het werk is flexibel zijn een eerste vereiste voor het werk van een OvJ. Je kunt snel denken en handelen, bent assertief en stressbestendig. Als officier sta je in het middelpunt van de belangstelling, je moet tegen druk en kritiek van ondermeer de media kunnen. Je bent zelfverzekerd en gedreven. Je zult, naast de rechtbank, ook vele anderen moeten overtuigen van jouw standpunt. Je hebt een goed ontwikkeld moreel en ethisch besef. Jij bent degene die namens de samenleving gerechtigheid eist voor de slachtoffers van de gepleegde overtredingen en misdrijven. Je gebruikt zo min mogelijk vakjargon en spreekt begrijpelijke, heldere taal. Je werkt ordelijk, systematisch en gedisciplineerd.

Wat verdient een OvJ?

Het salaris van een OvJ is afhankelijk van de ervaring en de zwaarte van de zaken die je behandeld. Als OvJ in enkelvoudige zittingen verdien je tussen een en twee keer modaal. Als OvJ is dat ongeveer twee keer modaal. In alle gevallen zijn deze salarissen afhankelijk van je ervaring.

Brief sturen naar de OvJ

Je kunt een brief sturen aan de OvJ wanneer je het niet eens bent met een jou opgelegde maatregel. Daarin vermeld je je naam, adres, woonplaats, geboortedatum, -jaar en -plaats; de reden waarom je het niet eens bent met deze maatregel, je bankrekeningnummer, het beschikkingsnummer en de datum van de kennisgeving.
Je moet een kopie van de beschikking meesturen en de brief met de hand ondertekenen.

Voor zaken als een (verkeers)boete, bekeuring of transactievoorstel naar aanleiding van een kleine overtreding kun je veel simpeler in beroep gaan. Bij het Digitaal Loket Verkeer kan iedereen die het oneens is met een ontvangen boete in een paar eenvoudige stappen een volledig beroep indienen. Snel en zonder gedoe met briefpapier en postzegels 😉…

Voor wat het brieven versturen laat ik het hierbij. Een concreet voorbeeld van zo’n brief wegens verkeersovertreding kun je hier vinden.

In beroep

De OvJ neemt vervolgens een beslissing. Ben je het met die beslissing niet eens, dan kun je daartegen binnen zes weken in beroep gaan bij de kantonrechter. De OvJ moet binnen zestien weken nadat de beroepstermijn is verstreken beslissen. Vervolgens ontvang je een uitnodiging om tijdens de zitting van de kantonrechter toe te lichten waarom je het niet eens bent met de beslissing van de OvJ. Op de zitting is ook een vertegenwoordiger van de OvJ aanwezig. Hij of zij voert het woord namens de OvJ. Je mag getuigen of deskundigen meebrengen naar de zitting.

Na deze toelichting sluit de kantonrechter de zitting. Hij kan direct uitspraak doen, maar ook uiterlijk veertien dagen na de zitting. Verklaart de rechter het beroep ongegrond, dan laat hij het besluit van de OvJ ongewijzigd. Verklaart hij het beroep gegrond, dan vernietigt of wijzigt hij de beslissing van de OvJ.

Aanhef OvJ in correspondentie

Oh ja, nog iets: de officiële betiteling van een OvJ (edelachtbare heer/vrouwe) is de laatste decennia steeds meer in onbruik geraakt. In de meeste zakelijke correspondentie worden deze termen gelukkig niet meer gebruikt. Wanneer je een OvJ in de aanhef ‘Geachte mevrouw’ of ‘Geachte meneer’ noemt is dat correct en beleefd genoeg.

Mr. Lydia Govaert, senior-OvJ Ondermijnende Criminaliteit

In Severyn & Govaert leer je behalve Maarten Severyn ook Lydia Govaert kennen. Zij is senior-OvJ en werkt binnen de afdeling ondermijnende criminaliteit aan omvangrijke en complexe strafzaken. ‘Ondermijnend’ verwijst naar het mogelijk aantasten van de fundamenten van de rechtsstaat en daarmee ook het gevoel van veiligheid en leefbaarheid in de samenleving. Lydia is verantwoording schuldig aan een hoofd-OvJ (in de serie is dat Peter van Weerden), maar bepaalt zelf hoe ze haar werk uitvoert. Politieambtenaren zijn verplicht haar aanwijzingen op te volgen. In Nederland werken ruim 900 officieren van justitie, daarvan is iets meer dan 60% vrouw – Bron: Parket-Generaal, oktober 2021.

Logo All Fiction

Meer lezen?

Wil je meer weten over het werk van politie en justitie? Severyn & Govaert is gebaseerd op waargebeurde zaken en neemt je mee in de dagelijkse praktijk van twee crime-fighters: Maarten Severyn, tactisch rechercheur en Lydia Govaert, senior officier van justitie. De eerste delen van zijn als paperback in de reguliere boekhandel verkrijgbaar. De afleveringen van deze serie verschijnen ook als e-boek en luisterboek (voorgelezen door Dieuwertje Blok) en zijn te leen in meer dan 80 Openbare Bibliotheken én in de Online Bibliotheek.